Hành chính công và chính quyền địa phương

Guồng máy gọn nhưng chậm, đang trong quá trình cải cách. Đây là phần người dân và doanh nghiệp chạm vào nhiều nhất, và cũng là phần hay bị phàn nàn nhất.

Hai cấp chính quyền địa phương

Có các thành phố ở khu vực đô thị và các xã ở vùng nông thôn, mỗi cấp có hội đồng do dân bầu.

Chúng lo các dịch vụ đời sống: rác thải, chiếu sáng, đường sá địa phương, giấy phép xây dựng ở quy mô nhất định và không gian công cộng.

Cải cách sáp nhập

Số lượng đơn vị hành chính địa phương từng rất lớn so với dân số, khiến nhiều đơn vị quá nhỏ để cung cấp dịch vụ hiệu quả.

Một cuộc cải cách sáp nhập đã được triển khai nhằm gom lại thành các đơn vị lớn hơn, chia sẻ bộ máy và giảm chi phí.

Nguồn thu của địa phương

Chủ yếu từ phí dịch vụ, thuế bất động sản địa phương và các khoản chuyển từ ngân sách trung ương.

Cơ cấu này khiến các đơn vị nhỏ phụ thuộc nhiều vào trung ương, và đó là một trong các lý do chính của cuộc cải cách sáp nhập.

Phần lớn quyền lực vẫn ở trung ương

So với nhiều nước châu Âu, chính quyền địa phương ở đây có ít quyền và ít nguồn thu tự chủ hơn.

Y tế, giáo dục, quy hoạch lớn và hạ tầng chính đều do các bộ ở trung ương quản lý, phù hợp với quy mô nhỏ của cả nước.

Thủ tục hành chính

Nhiều việc vẫn cần tới quầy, cần bản giấy và cần đi lại nhiều lần, dù tình hình đã cải thiện.

Thời gian xử lý khó dự đoán, nên nguyên tắc thực dụng là bắt đầu sớm và chuẩn bị nhiều hơn số giấy tờ được yêu cầu.

Số hoá dịch vụ công

Có cổng dịch vụ công trực tuyến cho một số thủ tục thông dụng, và danh mục đang được mở rộng dần.

Đây là hướng cải cách được ưu tiên, một phần vì cam kết với Liên minh châu Âu, một phần vì áp lực từ chính người dân.

Giấy tờ và công chứng

Nhiều thủ tục yêu cầu bản sao công chứng, dịch thuật có chứng nhận hoặc chứng thực quốc tế cho giấy tờ nước ngoài.

Chuẩn bị trước các giấy tờ gốc từ nước mình và làm chứng thực trước khi sang là cách tiết kiệm rất nhiều thời gian về sau.

Nền công vụ

Công chức được tuyển qua thi tuyển và có chế độ ổn định, với hệ thống thâm niên đóng vai trò lớn trong thăng tiến.

Việc gắn thăng tiến với thâm niên hơn là với kết quả là điểm được nêu trong các khuyến nghị cải cách, và nó thay đổi chậm.

Minh bạch và giám sát

Có cơ quan kiểm toán độc lập và cơ chế thanh tra, với các báo cáo được công bố công khai.

Các báo cáo này thường chỉ ra những vấn đề cụ thể, và chúng là nguồn thông tin đáng tin hơn nhiều so với dư luận.

Đăng ký cư trú và các thủ tục cho người nước ngoài

Người nước ngoài tới sống cần làm các thủ tục đăng ký, xin số định danh và thẻ cư trú tuỳ diện.

Công dân Liên minh châu Âu có thủ tục đơn giản hơn nhiều so với công dân ngoài khối, và khác biệt này là điều cần nắm ngay từ đầu khi lập kế hoạch.

Doanh nghiệp làm việc với bộ máy

Việc đăng ký doanh nghiệp và các thủ tục cơ bản khá gọn, nhưng giấy phép xây dựng và các thủ tục liên quan tới đất đai thì chậm.

Nhiều doanh nghiệp dùng dịch vụ trung gian chuyên làm thủ tục, và chi phí này nên được tính vào kế hoạch từ đầu.

Khiếu nại khi không hài lòng

Có cơ quan giám sát hành chính tiếp nhận khiếu nại của người dân về cách các cơ quan nhà nước làm việc.

Cơ chế này không phải lúc nào cũng nhanh nhưng nó tồn tại và có thẩm quyền thật, và việc dùng tới nó là quyền của cả người nước ngoài đang cư trú.

Hướng đi

Số hoá, sáp nhập đơn vị địa phương, rút gọn thủ tục và cải cách nền công vụ là bốn hướng đang được theo đuổi cùng lúc.

Tiến độ không nhanh nhưng hướng đi rõ, và mỗi năm đều có thêm một số thủ tục chuyển hẳn sang trực tuyến.

Hỏi đáp