Dân cư: những ai đang sống trên đảo

Một dân số nhỏ nhưng thành phần phức tạp, và nó đang thay đổi nhanh hơn phần lớn các nước châu Âu.

Quy mô nhỏ

Tổng dân số ở mức của một thành phố cỡ trung, và điều này định hình mọi thứ từ thị trường lao động tới cách xã hội vận hành.

Ở quy mô đó, mạng lưới quan hệ rất dày: người ta thường quen ai đó quen người mình cần gặp, và điều này vừa tiện vừa có mặt trái.

Phân bố theo thành phố

Phần lớn dân cư sống ở một số thành phố, trong đó thủ đô và các thành phố ven biển tập trung đông nhất.

Vùng nông thôn và các làng trên núi có xu hướng thưa dân, với người trẻ chuyển ra thành phố hoặc ra nước ngoài.

Tỷ trọng người nước ngoài cao

Tỷ lệ cư dân không mang quốc tịch sở tại thuộc nhóm cao trong khối, gồm cả công dân châu Âu lẫn người từ ngoài khối.

Đây là điều dễ thấy ngay trong đời thường: ở nhiều khu vực, tiếng Anh và các ngôn ngữ khác nghe được nhiều không kém tiếng bản địa.

Người mất chỗ ở sau năm 1974

Một phần đáng kể dân cư hiện nay là con cháu của những người phải rời nhà cửa sau các biến cố, và họ định cư ở nơi khác trên đảo.

Nhiều khu dân cư hình thành trong giai đoạn đó, và ký ức về nguồn gốc vẫn được giữ trong các hội đồng hương theo làng cũ.

Các nhóm chính

Có người nghỉ hưu châu Âu, lao động từ nhiều nước làm trong du lịch và xây dựng, sinh viên quốc tế, nhân sự ngành tài chính và người làm việc từ xa.

Mỗi nhóm có nhu cầu và cách sống khác nhau, và họ tập trung ở các khu vực khác nhau trên đảo.

Dân số già đi

Tỷ suất sinh thấp và tuổi thọ tăng khiến tỷ lệ người cao tuổi tăng dần, theo xu hướng chung của châu Âu.

Nhập cư bù lại một phần, nhưng phần lớn người nhập cư ở độ tuổi lao động và không phải ai cũng ở lại lâu dài.

Học vấn ở mức cao

Tỷ lệ người có bằng đại học thuộc nhóm cao trong khối, một phần vì truyền thống coi trọng học hành, một phần vì nhiều người đi học ở nước ngoài.

Điều này tạo ra nguồn nhân lực tốt cho các ngành dịch vụ chuyên môn, nhưng cũng tạo ra sự lệch pha với các công việc tay nghề đang thiếu người.

Người trẻ đi và về

Nhiều người trẻ ra nước ngoài học đại học, và một phần không quay lại vì cơ hội nghề nghiệp ở các nước lớn hơn.

Đây là bài toán chung của các nước nhỏ trong khối, và các chương trình thu hút nhân tài về nước được đưa ra nhưng hiệu quả còn hạn chế.

Người sinh ra ở nước ngoài

Một tỷ lệ đáng kể cư dân sinh ra ngoài hòn đảo, gồm cả người nhập cư lẫn con em của kiều dân trở về.

Nhóm trở về mang theo kinh nghiệm và mạng lưới từ nước ngoài, và họ đóng vai trò đáng kể trong các ngành hướng ra quốc tế.

Di cư và tị nạn

Là điểm đến hoặc điểm trung chuyển của các dòng người từ khu vực lân cận, hòn đảo chịu sức ép lớn so với quy mô dân số.

Đây là chủ đề nhạy cảm trong nước và cũng là nội dung thường xuyên trong các cuộc thảo luận với Liên minh châu Âu.

Ngôn ngữ trong đời sống hằng ngày

Ngôn ngữ bản địa dùng trong gia đình và cộng đồng, tiếng Anh trong kinh doanh và với người nước ngoài.

Ngoài ra còn nghe được nhiều ngôn ngữ khác tuỳ khu vực, phản ánh thành phần dân cư ở từng nơi.

Đô thị hoá và các làng trống dần

Xu hướng chuyển ra thành phố khiến nhiều làng chỉ còn người lớn tuổi, với trường học và cửa hàng đóng cửa dần.

Một số làng được hồi sinh nhờ du lịch nông thôn và nhờ người nước ngoài mua nhà cũ về sửa, nhưng đó là số ít.

Xã hội đang chuyển

Cơ cấu dân cư thay đổi nhanh đặt ra câu hỏi mới về hoà nhập, về nhà ở và về dịch vụ công.

Những câu hỏi này còn mới với một xã hội vốn khá thuần nhất cho tới vài thập niên gần đây, và cách trả lời chúng sẽ định hình giai đoạn tới.

Hỏi đáp