Học nghề và đào tạo người lớn

Mảng ít được chú ý trong một xã hội coi trọng bằng đại học, nhưng đang được đầu tư vì thị trường lao động cần.

Nghịch lý của thị trường lao động

Có nhiều người tốt nghiệp đại học làm việc không đúng chuyên môn, trong khi các nghề kỹ thuật lại thiếu người.

Thợ điện, thợ ống nước, thợ cơ khí, đầu bếp và kỹ thuật viên bảo trì là những nghề thường xuyên thiếu và phải bù bằng lao động nước ngoài.

Thu nhập của nghề kỹ thuật

Nhiều nghề kỹ thuật có thu nhập ngang hoặc cao hơn các vị trí văn phòng đòi bằng đại học, và gần như không lo thiếu việc.

Thông tin này chưa tới được phần lớn học sinh và phụ huynh vào lúc họ phải chọn hướng đi, và đó là một khoảng trống mà công tác hướng nghiệp cần lấp.

Vì sao nghề bị xem nhẹ

Truyền thống coi bằng đại học là con đường duy nhất khiến học nghề bị coi là lựa chọn của người không vào được đại học.

Định kiến này ăn sâu tới mức nó lấn át cả tính toán kinh tế, dù nhiều nghề kỹ thuật có thu nhập tốt và luôn có việc.

Trung tâm đào tạo của các ngành

Một số ngành như khách sạn, hàng hải và xây dựng có cơ sở đào tạo riêng gắn với nhu cầu cụ thể của ngành.

Các cơ sở này thường có tỷ lệ có việc làm sau tốt nghiệp cao, vì chương trình được thiết kế cùng với chính các doanh nghiệp sẽ tuyển người.

Hệ thống trường nghề

Có các trường kỹ thuật ở bậc trung học và các cơ sở đào tạo sau trung học cho nhiều nhóm nghề.

Chương trình kết hợp lý thuyết với thực hành, và một số ngành có phần thực tập tại doanh nghiệp.

Mô hình học nghề kép

Có chương trình kết hợp học ở trường với làm việc có trả lương tại doanh nghiệp theo từng đợt.

Mô hình này học từ các nước có truyền thống đào tạo nghề mạnh, và nó đang được mở rộng dần sang nhiều ngành hơn.

Đào tạo cho người đang đi làm

Có cơ quan chuyên trách hỗ trợ đào tạo trong doanh nghiệp, với các chương trình được đồng tài trợ.

Doanh nghiệp đóng góp vào một quỹ và có thể dùng nguồn đó để đào tạo nhân viên của mình, một cơ chế khuyến khích đầu tư vào con người.

Chứng chỉ nghề và công nhận kỹ năng

Có hệ thống chứng nhận kỹ năng nghề, kể cả cho người đã làm lâu năm nhưng chưa có bằng chính thức.

Việc công nhận kinh nghiệm thành chứng chỉ giúp người lao động chứng minh năng lực khi đổi việc, và nó đặc biệt có ích với lao động nước ngoài.

Đào tạo lại sau khủng hoảng

Sau giai đoạn khủng hoảng, nhiều chương trình được lập để giúp người mất việc chuyển sang ngành khác.

Kết quả không đồng đều, nhưng chúng đã tạo ra một hạ tầng đào tạo mà trước đó gần như không có.

Ai trả tiền cho đào tạo

Phần lớn chương trình được tài trợ từ quỹ do doanh nghiệp đóng góp, bổ sung bằng nguồn từ các chương trình của Liên minh châu Âu.

Người lao động vì vậy thường không phải tự trả, nhưng họ cần chủ động tìm hiểu vì thông tin về các khoá học không tự đến với họ.

Kỹ năng số

Đây là ưu tiên trong các chương trình gần đây, cả cho người đi làm lẫn cho nhóm lớn tuổi ít tiếp cận công nghệ.

Khi dịch vụ công chuyển dần lên trực tuyến, kỹ năng số trở thành điều kiện để tiếp cận chính các dịch vụ đó.

Học ngôn ngữ cho người nước ngoài

Các trung tâm giáo dục người lớn mở lớp học ngôn ngữ bản địa với chi phí thấp, dành cho cư dân nước ngoài.

Đây là kênh hoà nhập hiệu quả và ít được dùng hết, phần vì nhiều người thấy tiếng Anh đã đủ cho sinh hoạt hằng ngày.

Hợp tác với các nước châu Âu

Có các chương trình trao đổi và học nghề ở nước khác trong khối, cho cả học viên lẫn giáo viên dạy nghề.

Đây là cách nhanh nhất để mang chuẩn và phương pháp từ các nước có truyền thống đào tạo nghề mạnh về áp dụng tại chỗ.

Hướng đi

Nâng vị thế của học nghề, gắn chương trình với nhu cầu thật của doanh nghiệp, và mở đường nối từ nghề lên bậc học cao hơn.

Đây là công việc của nhiều năm vì phần khó nhất không phải là chương trình mà là thay đổi cách xã hội nhìn nhận các lựa chọn ngoài đại học.

Hỏi đáp